Mechelen: vroeger en nu!

 
Het Parlement van Mechelen was een rechtsorgaan dat bevoegd was om recht te spreken over het Nederlandse, het Duitse en het Franse taalgebied. Het werd in 1473 vastgesteld door de Ordonnantie  van Thionville, een initiatief van Karel De Stoute. Als ‘Grote Raad’ vestigde het parlement zich in Mechelen. Op de vlucht voor de Spaanse Furie verliet de Raad de stad, om er in 1616 terug te keren en onderdak te vinden in het paleis van Margareta van Oostenrijk, oftewel het Hof van Savoye. De Franse Republiek maakte in 1797 een einde aan de Grote Raad, de eerste Europese rechtbank.

Burgers die vierhonderd jaar geleden niet bij machte waren om via de gewone rechtbank hun recht te halen, konden dus nog altijd bij de Grote Raad in Mechelen terecht. ‘Mir ginn op Mecheln’, luidt een Luxemburgs gezegde. In het Frans klonk dat als: ‘Nous pousserons l’affaire jusqu’à Malines.’ In de Nederlanden hoorde je: ‘We gaan tot in Mechelen!’. Mechelen stond met andere woorden bekend als de stad waar recht te halen viel. In 2016 is het 400 jaar geleden dat de Grote Raad zijn intrek nam in het Hof van Savoye te Mechelen.

Mechelen koestert niet alleen haar geschiedenis. De stad benut ze ook voor het uittekenen van een nieuwe toekomst. Tien jaar geleden stond Mechelen nog bekend als de meest onveilige stad van ons land, als een stad die kampte met problemen rond migratie en drugsoverlast. Vandaag is het een stad met 80.000 inwoners waar jonge gezinnen ook graag wonen. Mechelen durfde het aan om hedendaagse stadsproblematieken te thematiseren mede omdat ze een schaalgrootte heeft die toelaat om dergelijke thema’s op een overzichtelijke wijze te onderzoeken en oplossingen voor te stellen. Investeringen in stadsvernieuwing – altijd met respect voor het culturele erfgoed – hebben de stad letterlijk een nieuw aanzicht gegeven. Al maakte de stad niet alleen een fysieke, maar ook een mentale verandering door. Mechelen ziet zichzelf daarom vandaag als een proeftuin, een laboratorium waar actuele (stads)problematieken kunnen én moeten worden onderzocht.

Het stadsproject: OP.RECHT.MECHELEN.

De vierhonderdste verjaardag van de Grote Raad wordt herdacht met een breed maatschappelijk en cultureel project, waarbij geschiedenis en actualiteit hand in hand gaan. De Grote Raad tekende, in de 15e 16e en 17e eeuw, samen met een aantal Europese stadstaten de eerste contouren uit van wat we vandaag de rechtsstaat noemen. De herdenking van de Grote Raad is voor de stad Mechelen aanleiding om samen met de actoren van justitie uit de stad, een groot stadsfestival te ontwikkelen waarbij de blik gericht wordt op de huidige stand van zaken binnen de rechtsstaat. Waar in de 15e, de 16e en 17e eeuw burgers naar Mechelen trokken om hun recht te halen, wil Mechelen vandaag opnieuw de stad zijn waar nagedacht wordt over het recht, de rechtspraktijk en over de rechtsstaat als zodanig. Om in dit opzet te slagen, wordt het stadsproject opgesplitst in drie luiken  met drie luiken: een rechtswetenschappelijk (2015 – 2017), een cultureel (najaar 2016 – voorjaar 2017) en een sociaal-maatschappelijk luik.